[English text follows]
Συγχαρητήρια στην κα Κωνσταντίνα Νάσιου, Υποψήφια Διδάκτορα του BCL για την πιστοποίησή της στην ταξινομική των συρφίδων! Έλαβε πιστοποίηση του ανώτερου επιπέδου στην αναγνώριση των ειδών Συρφίδων στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού προγράμματος EPIC-Fly.
Τι είναι όμως οι συρφίδες και γιατί είναι σημαντικές;
Οι συρφίδες (οικογένεια Syrphidae, τάξη Δίπτερα) είναι μύγες που συχνά τις μπερδεύουμε με μέλισσες ή σφήκες, καθώς πολλά είδη τις μιμούνται στο χρώμα και στη μορφή – ένας έξυπνος μηχανισμός άμυνας απέναντι στους θηρευτές. Στην Ευρώπη έχουν καταγραφεί περισσότερα από 900 είδη και στην Ελλάδα είναι γνωστά μέχρι σήμερα 457 είδη! Τα ενήλικα τρέφονται με νέκταρ και γύρη και, μετά τις μέλισσες, θεωρούνται από τους σημαντικότερους επικονιαστές άγριων φυτών και καλλιεργειών. Οι προνύμφες πολλών ειδών τρέφονται με αφίδες, συμβάλλοντας στη φυσική καταπολέμηση των εχθρών των καλλιεργειών, ενώ άλλες συμμετέχουν στην αποικοδόμηση της οργανικής ύλης. Ζουν σχεδόν σε όλα τα χερσαία ενδιαιτήματα – λιβάδια, δάση και ιδιαίτερα στα γέρικα δάση με παρουσία σάπιου ξύλου, υγρότοπους, μεσογειακούς θαμνώνες, αγρούς και κήπους – και, λόγω των ποικίλων απαιτήσεων των προνυμφών τους, αποτελούν εξαιρετικούς βιοδείκτες της ποιότητας του περιβάλλοντος. Η αναγνώρισή τους σε επίπεδο είδους, ωστόσο, είναι μεγάλη πρόκληση και απαιτεί εξειδικευμένη εκπαίδευση.
Γιατί πρέπει να παρακολουθούμε τους πληθυσμούς τους στην Ελλάδα;
Ο Κανονισμός της ΕΕ για την Αποκατάσταση της Φύσης (Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1991), που τέθηκε σε ισχύ τον Αύγουστο του 2024, θέτει για πρώτη φορά δεσμευτικό στόχο για τους επικονιαστές: τα κράτη-μέλη οφείλουν να βελτιώσουν την ποικιλότητά τους και να αναστρέψουν τη μείωση των πληθυσμών τους το αργότερο έως το 2030 και, στη συνέχεια, να επιτύχουν αυξητική τάση, η οποία θα μετράται τουλάχιστον κάθε έξι χρόνια, έως ότου επιτευχθούν ικανοποιητικά επίπεδα. Ο Κανονισμός υποχρεώνει επίσης τα κράτη-μέλη να παρακολουθούν την αφθονία και την ποικιλότητα των επικονιαστών με κοινή, επιστημονικά τεκμηριωμένη μέθοδο, την οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέσπισε τον Σεπτέμβριο του 2025.
Η μέθοδος αυτή είναι το Ευρωπαϊκό Σύστημα Παρακολούθησης Επικονιαστών (EU Pollinator Monitoring Scheme, EU-PoMS): ένα κοινό, τυποποιημένο πρόγραμμα ετήσιας συλλογής δεδομένων για τους άγριους επικονιαστές – μέλισσες, συρφίδες, πεταλούδες και νυχτοπεταλούδες – σε όλα τα κράτη-μέλη, που επιτρέπει την αξιολόγηση των τάσεων των πληθυσμών τους και της αποτελεσματικότητας των μέτρων αποκατάστασης. Στην Ελλάδα, η παρακολούθηση προβλέπεται να ξεκινήσει το 2027 σε 80 θέσεις σε όλη τη χώρα.
Πανευρωπαϊκή προσπάθεια για την εκπαίδευση νέων εντομολόγων
Για την εφαρμογή του EU-PoMS χρειάζονται εκπαιδευμένοι παρα-ταξινόμοι σε κάθε χώρα· γι’ αυτό η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χρηματοδοτεί τα προγράμματα εκπαίδευσης EPIC (European Pollinator Identification Courses) για τις μέλισσες (EPIC-Bee), τις συρφίδες (EPIC-Fly, με συντονιστή το Πανεπιστήμιο του Αλικάντε, Ισπανία) και τις πεταλούδες (EPIC-Butterfly). Στην Ελλάδα, νέοι παρα-ταξινόμοι εκπαιδεύονται στις μέλισσες με συντονιστή το Πανεπιστήμιο Αιγαίου και τις πεταλούδες με συντονιστή το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων.
Οι νέοι ειδικοί των Συρφίδων σε Ελλάδα και Κύπρο
Σήμερα, τέσσερις νέοι επιστήμονες από την Ελλάδα και την Κύπρο εργάστηκαν τον τελευταίο χρόνο σκληρά στην αναγνώριση των ειδών αυτής της ομάδας και πέτυχαν να πιστοποιήσουν τις γνώσεις τους στο πλαίσιο του EPIC-Fly (12/2025-10/2026). Σημαντική έρευνα για αυτήν την ομάδα έχει πραγματοποιηθεί στο Παν/ο Αιγαίου, όπου πολλοί άλλοι επιστήμονες έχουν αποκτήσει στο παρελθόν γνώσεις ταξινομικής και έχουν συναφές δημοσιευμένο έργο. Οι τέσσερις πιστοποιημένοι εντομολόγοι στις Συρφίδες είναι:
- Κωνσταντίνα Νάσιου – Επίπεδο 5 (Συνδυαστικό)
- Ιώ Καζαντζίδου – Επίπεδο 3 (Ενδιάμεσο ΙΙ)
- Σάββας Ζαφειρίου – Επίπεδο 3 (Ενδιάμεσο ΙΙ)
- Έλλη Τζυρκαλλή (Κύπρος)– Επίπεδο 2 (Ενδιάμεσο Ι)
Τα επίπεδα πιστοποίησης του προγράμματος EPIC-Fly:
- Επίπεδο 1 – Βασικό: αναγνώριση των γενών και των κοινών ειδών συρφίδων της χώρας.
- Επίπεδο 2 – Ενδιάμεσο Ι: αναγνώριση συρφίδων σε επίπεδο είδους με χρήση διχοτομικών κλειδών, σε εργαστήριο και στο πεδίο.
- Επίπεδο 3 – Ενδιάμεσο ΙΙ: εμβάθυνση στην αναγνώριση ειδών· οι συμμετέχοντες μπορούν να προσδιορίζουν τουλάχιστον το 70% των ειδών της χώρας τους.
- Επίπεδο 4 – Προχωρημένο: αναγνώριση ταξινομικά απαιτητικών γενών με μεγάλο αριθμό ειδών (π.χ. Sphaerophoria, Platycheirus, Merodon, Eumerus, Cheilosia) και εκπαίδευση εκπαιδευτών.
- Επίπεδο 5 – Συνδυαστικό: συνθετική ταξινομική, συνδυάζοντας μοριακά και μορφολογικά δεδομένα με τη γεωμετρική μορφομετρία των φτερών.
Ευχαριστίες στην υπέροχη ομάδα εκπαίδευσης
Ευχαριστούμε θερμά το Πανεπιστήμιο του Νόβι Σαντ της Σερβίας και τους εκπαιδευτές του EPIC-Fly – Καθ. Ante Vujić, Καθ. Snežana Radenković, Καθ. Mihajla Djan, Επ. Καθ. Sanja Veselić, Δρ. Ana Grković, Δρ. Laura Likov, Δρ. Tamara Tot, Δρ. Iva Gorše, Δρ. Jelena Ačanski, Δρ. Marina Janković Milosavljević και την υποψήφια διδάκτορα Aleksandra Đorđević – για την εξαιρετική καθοδήγηση και τη γενναιόδωρη μετάδοση των γνώσεών τους. Ευχαριστούμε επίσης το Πανεπιστήμιο του Αλικάντε για τον συντονισμό του προγράμματος και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Γενική Διεύθυνση Περιβάλλοντος) για τη χρηματοδότηση. Η Ελλάδα έχει πια το ανθρώπινο δυναμικό για να εκπονήσει τη βιοπαρακολούθηση των Συρφίδων!
Περισσότερες πληροφορίες
What are hoverflies – and a Greek success story!
Congratulations to Ms Konstantina Nasiou, PhD candidate at BCL, on her certification in hoverfly taxonomy! She has been awarded the highest level of certification in hoverfly species identification under the European EPIC-Fly programme.
But what are hoverflies, and why do they matter?
Hoverflies (family Syrphidae, order Diptera) are flies that are often mistaken for bees or wasps, as many species mimic them in color and shape – a clever defense mechanism against predators. More than 900 species have been recorded in Europe, and 457 species are known from Greece to date! Adults feed on nectar and pollen and, after bees, are considered among the most important pollinators of wild plants and crops. The larvae of many species feed on aphids, contributing to the natural control of crop pests, while others play a role in the decomposition of organic matter. Hoverflies live in almost all terrestrial habitats – meadows, forests and especially old-growth forests with decaying wood, wetlands, Mediterranean scrublands, fields and gardens – and, owing to the diverse requirements of their larvae, they are excellent bioindicators of environmental quality. Identifying them to species level, however, is a major challenge and requires specialized training.
Why do we need to monitor their populations in Greece?
The EU Nature Restoration Regulation (Regulation (EU) 2024/1991), which entered into force in August 2024, sets for the first time a binding target for pollinators: Member States must improve pollinator diversity and reverse the decline of pollinator populations by 2030 at the latest and, thereafter, achieve an increasing trend, measured at least every six years, until satisfactory levels are reached. The Regulation also requires Member States to monitor the abundance and diversity of pollinators using a common, science-based method, which the European Commission adopted in September 2025.
This method is the EU Pollinator Monitoring Scheme (EU-PoMS): a common, standardized programme of annual data collection on wild pollinators – bees, hoverflies, butterflies and moths – across all Member States, which makes it possible to assess their population trends and the effectiveness of restoration measures. In Greece, monitoring is expected to start in 2027 at 80 sites across the country.
A Europe-wide effort to train young entomologists
Implementing EU-PoMS requires trained para-taxonomists in every country; this is why the European Commission funds the EPIC (European Pollinator Identification Courses) training programmes for bees (EPIC-Bee), hoverflies (EPIC-Fly, coordinated by the University of Alicante, Spain) and butterflies (EPIC-Butterfly). In Greece, new para-taxonomists are being trained in bees, under the coordination of the University of the Aegean, and in butterflies, under the coordination of the University of Ioannina (BCL).
The new hoverfly experts in Greece and Cyprus
Over the past year, four young scientists from Greece and Cyprus have worked hard on identifying the species of this group and have successfully certified their knowledge through EPIC-Fly (12/2025–10/2026). Important research on this group has been carried out at the University of the Aegean, where many other scientists have previously gained taxonomic expertise and have related published work. The four entomologists certified in hoverflies are:
- Κωνσταντίνα Νάσιου – Level 5 (Integrative)
- Io Kazantzidou – Level 3 (Intermediate II)
- Savvas Zafeiriou – Level 3 (Intermediate II)
- Elli Tzirkalli (Cyprus) – Level 2 (Intermediate I)
EPIC-Fly certification levels:
- Level 1 – Basic: identification of the genera and common hoverfly species of the country.
- Level 2 – Intermediate I: species-level identification of hoverflies using dichotomous keys, in the laboratory and in the field.
- Level 3 – Intermediate II: in-depth species identification; participants can identify at least 70% of the species in their country.
- Level 4 – Advanced: identification of taxonomically challenging, species-rich genera (e.g. Sphaerophoria, Platycheirus, Merodon, Eumerus, Cheilosia) and training of trainers.
- Level 5 – Integrative: integrative taxonomy, combining molecular and morphological data with wing geometric morphometrics.
Thanks to the wonderful training team
We warmly thank the University of Novi Sad, Serbia, and the EPIC-Fly tutors – Prof. Ante Vujić, Prof. Snežana Radenković, Prof. Mihajla Djan, Asst. Prof. Sanja Veselić, Dr Ana Grković, Dr Laura Likov, Dr Tamara Tot, Dr Iva Gorše, Dr Jelena Ačanski, Dr Marina Janković Milosavljević and PhD candidate Aleksandra Đorđević – for their excellent guidance and generous sharing of knowledge. We also thank the University of Alicante for coordinating the programme and the Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Directorate-General for Environment) for funding it. Greece now has the human capacity to carry out hoverfly biomonitoring!
