Ιανουάριος 30, 2025
Project
LIVEMOUNT
Πληροφορίες έργου
Τίτλος
LIVEMOUNT: Επιτυγχάνοντας την αειφορία της
κτηνοτροφίας στα ψηλά βουνά υπό την κλιματική αλλαγή
Έτος
2024-2025
Χρηματοδότηση
Το έργο χρηματοδοτείται από το Ελληνικό Ίδρυμα Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ.) στο πλαίσιο της Προκήρυξης: Χρηματοδότηση της Βασικής Έρευνας (Οριζόντια υποστήριξη όλων των Επιστημών), Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (Ελλάδα 2.0). Αριθμός πρότασης: 015451.
Φορέας Υποδοχής
Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων (ΠΙ), Τμήμα Βιολογικών Εφαρμογών & Τεχνολογιών, Εργαστήριο Διατήρησης της Βιοποικιλότητας (BCL)
Συνεργαζόμενοι φορείς
Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΓΠΑ), Τμήμα Δασολογίας & Διαχείρισης Φυσικού Περιβάλλοντος, Εργαστήριο Δασικής Βοτανικής-Γεωβοτανικής
Πανεπιστήμιο Πατρών (ΠΠ), Τμήμα Βιολογίας, Εργαστήριο Λειτουργικής Βιολογίας Φυτών
Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας (ΠΘ), Τμήμα Δασολογίας, Επιστημών Ξύλου & Σχεδιασμού, Εργαστήριο Λιβαδοπονίας
Επιστημονική υπεύθυνη
Καθ. Βασιλική Κατή (ΠΙ)
Προσωπική ιστοσελίδα: https://bc.lab.uoi.gr/el/who-we-are/vassiliki-kati/
Επίσημη ιστοσελίδα: https://bc.lab.uoi.gr/el/, https://uoi.gr/
Εταίροι
Αν. Καθ. Γιώργος Φωτιάδης (ΓΠΑ)
Προσωπική ιστοσελίδα: https://www.researchgate.net/profile/Georgios-Fotiadis-2
Επίσημη ιστοσελίδα: http://votaniki.gr/, https://www2.aua.gr/el
Επικ. Καθ. Γιώργος Αδαμίδης (ΠΠ)
Προσωπική ιστοσελίδα: https://www.researchgate.net/profile/George-Adamidis-2
Επίσημη ιστοσελίδα: https://www.upatras.gr/
Καθ. Μιχάλης Βραχνάκης (ΠΘ)
Προσωπική ιστοσελίδα: https://www.researchgate.net/profile/Michael-Vrahnakis
Επίσημη ιστοσελίδα: https://www.uth.gr/
Ερευνητική ομάδα
Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων:
Επικ. Καθ. Χαρίλαος Γιώτης, λειτουργική βιολογία φυτών
Δρ. Κωνσταντίνα Ζωγράφου, εντομολόγος
Δρ. Όλγα Τζωρτζακάκη, εντομολόγος
Δρ. Χαριτάκης Παπαϊωάννου, βιολόγος διατήρησης
Δρ. Χριστίνα Κασσάρα, ειδική GIS
Δρ. Μαρία Πετρίδου, βιολόγος διατήρησης
Κωνσταντίνα Νάσιου, βιολόγος, Υπ. Διδάκτορας
Αποστόλης Στεφανίδης, βιολόγος, Υπ. Διδάκτορας
Νίκη Ευαγγελοπούλου, οικονομολόγος
Ευφροσύνη Βαρούχα, βιολόγος, βοηθός πεδίου
Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών:
Επικ. Καθ. Δημήτριος Ζιανής, ειδικός τηλεπισκόπησης
Στέφανος Προφήτης, δασολόγος, Μεταπτυχιακός φοιτητής
Πανεπιστήμιο Πατρών:
Ιωάννα Νανοπούλου, περιβαλλοντολόγος, Υπ. Διδάκτορας
Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας:
Αν. Καθ. Ιωάννης Καζόγλου, γεωπόνος/ λιβαδοπόνος
Καθ. Νικόλαος Γκουγκουλιάς, εδαφολόγος
Δημήτριος Οικονόμου, γεωπόνος, Υπ. Διδάκτορας
Πηνελόπη Αλεξάκη, οικονομολόγος
Σκοπός
Το πρόγραμμα LIVEMOUNT διερευνά τη δυναμική σχέση μεταξύ βιοποικιλότητας, βόσκησης και κλιματικής αλλαγής, με στόχο την προστασία της βιοποικιλότητας και των οικοσυστημικών υπηρεσιών, ενώ παράλληλα προάγει τη βιώσιμη κτηνοτροφία σε συνθήκες παγκόσμιας κλιματικής αλλαγής.
Ερευνητικά ερωτήματα
- Πώς θα ανταποκριθούν οι ορεινές κοινότητες φυτών και εντόμων στις αυξανόμενες κλιματικές πιέσεις, σε συνδυασμό με τις συνεχιζόμενες μεταβολές στην ένταση βόσκησης από κτηνοτροφικά ζώα;
- Πώς η βόσκηση κτηνοτροφικών ζώων και η ξηρασία επηρεάζουν την παροχή οικοσυστημικών υπηρεσιών, όπως η δέσμευση άνθρακα, η ανακύκλωση θρεπτικών στοιχείων, η κατακράτηση νερού και η επικονίαση εντόμων, στα ορεινά λιβάδια;
- Ποια είναι η τρέχουσα βοσκοϊκανότητα των ορεινών λιβαδιών; Ποια θα είναι η μελλοντική ικανότητα των ορεινών λιβαδιών να διατηρούν την κτηνοτροφική παραγωγή τροφίμων σε διαφορετικές αναμενόμενες συνθήκες κλιματικής αλλαγής;
- Πώς μπορούν τα νέα επιστημονικά στοιχεία να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση των κοινωνικών και πολιτικών εμποδίων στην υιοθέτηση βιώσιμων λύσεων;
Διεπιστημονικότητα
Το LIVEMOUNT είναι ένα διεπιστημονικό έργο που περιλαμβάνει 11 επιστημονικούς τομείς: εδαφολογία, βοτανική, εντομολογία, λειτουργική οικολογία, οικοφυσιολογία, κοινωνικές επιστήμες, οικολογική μοντελοποίηση, χωρική χαρτογράφηση, κλιματική αλλαγή, λιβαδοπονία και περιβαλλοντική πολιτική.
Περιοχή μελέτης
Το έργο επικεντρώνεται στα ορεινά λιβάδια της οροσειράς της Πίνδου, καλύπτοντας εννέα βουνά (δίκτυο Natura 2000). Για να μελετήσουμε την επίδραση της εντατικής βόσκησης και της ξηρασίας στη λειτουργική και ταξινομική ποικιλότητα, επιλέξαμε 32 περιοχές χωρίς δενδροκάλυψη, σε υψόμετρο από 1.470 έως 1.850 m, μεγιστοποιώντας τη διαβάθμιση της λιβαδικής ποιότητας (διαφορά Leaf Area Index) και της υγρασίας (mean Normalized Difference Infrared (Moisture) Index), λαμβάνοντας υπόψιν την χρονική περίοδο 2019-2023. Στην συνέχεια, προσδιορίσαμε τη βοσκοφόρτωση (μονάδες ζωικού κεφαλαίου ανά εκτάριο - LU/ha) σε κάθε περιοχή μέσω στοχευμένων συνεντεύξεων με κτηνοτρόφους.
Τάξα – στόχοι
Επιλέξαμε τρείς ταξινομικές ομάδες – φυτά, Ορθόπτερα και πεταλούδες – που αντιστοιχούν σε διαφορετικά τροφικά και λειτουργικά χαρακτηριστικά (π.χ. παραγωγή βιομάζας, κύκλος θρεπτικών ουσιών και επικονίαση), είναι ευαίσθητες μικροκλιματικές δείκτες και ανταποκρίνονται σε μεγάλο βαθμό στην αλλαγή του καθεστώτος βόσκησης.
Μεθοδολογία
Η δειγματοληψία έγινε εντός μία περιοχής 300x100m, όπου πραγματοποιήθηκαν όλες οι μετρήσεις σε συστοιχισμένη δόμηση. Οι πεταλούδες καταγράφηκαν σε μία διαδρομή (300x5m) ανά περιοχή, ενώ τα Ορθόπτερα, τα φυτά και οι μικροπεριβαλλοντικοί παράμετροι καταγράφηκαν σε τετράγωνα (5x5m). Κάθε διαδρομή πεταλούδων περιλάμβανε τέσσερα τετράγωνα, τοποθετημένα στα 0, 100, 200 και 300m κατά μήκος της. Τα λειτουργικά χαρακτηριστικά των φυτών και οι φυτικές προσβολές μετρήθηκαν σε δύο και τέσσερα τετράγωνα (5x5m), αντίστοιχα, ανά διαδρομή. Η υπεδάφια βιομάζα (βοσκοϊκανότητα) συλλέχθηκε σε τρία τετράγωνα 0.5x0.5m ανά μεγαλύτερο τετράγωνο (5x5m), ενώ για τις εδαφικές ιδιότητες συλλέχθηκαν τέσσερα δείγματα ανά διαδρομή. Τα οικοφυσιολογικά χαρακτηριστικά των φυτών μετρήθηκαν σε 2-4 τετράγωνα (5x5m) ανά περιοχή. Η δειγματοληψία πεταλούδων και μικροενδιαιτήματος πραγματοποιήθηκε σε τρεις εποχικές επισκέψεις.
Αποτελέσματα
|
Κατηγορία |
Δειγματοληπτική περιοχή |
Εμβαδόν (m2) |
Αριθμός |
Δειγματοληπτικές επιφάνειες |
Επισκέψεις |
Συνολικά δείγματα |
Είδη |
Μετρήσεις |
Μονάδες |
|
Πεταλούδες |
Διαδρομή |
1500 |
1 |
32 |
3 |
96 |
104 |
3393 |
Άτομα |
|
Ορθόπτερα |
Τετράγωνο (5x5m) |
25 |
4 |
32 |
1 |
128 |
47 |
3090 |
Άτομα |
|
Φυτά |
Τετράγωνο (5x5m) |
25 |
4 |
32 |
1 |
128 |
227 |
2680 |
Άτομα |
|
Μικροπεριβαλλοντικές παράμετροι |
Τετράγωνο (5x5m) |
25 |
4 |
32 |
3 |
384 |
/ |
14 |
Παράμετροι |
|
Λειτουργικά χαρακτηριστικά φυτών |
Τετράγωνο (5x5m) |
25 |
2 |
32 |
1 |
64 |
46 |
408 |
Λειτουργικά χαρακτηριστικά φυτών |
|
Φυτικές προσβολές |
Τετράγωνο (5x5m) |
25 |
4 |
32 |
1 |
128 |
53 |
3496 |
Αριθμός φυτικών προσβολών |
|
Βοσκοϊκανότητα |
Τετράγωνο (0.5x0.5m) |
0.25 |
12 |
32 |
1 |
384 |
/ |
/ |
Υπέργεια βιομάζα |
|
11 εδαφολογικές παράμετροι |
/ |
/ |
4 |
32 |
1 |
128 |
/ |
/ |
Δείγματα |
|
Οικοφυσιολογία |
Τετράγωνο (5x5m) |
25 |
2 έως 4 |
32 |
1 |
74 |
49 |
956 |
Μετρήσεις περί φωτοσύνθεσης/στρες |
|
Βοσκοφόρτωση |
Βοσκοτόπι |
250000 |
1 |
32 |
1 |
32 |
/ |
55 |
Συνεντεύξεις |
