The following information notice was published from the press office of the Hellenic Ministry of Environment and Energy
Tuesday, 18 January 2022
Information Note
How are “Untrodden Mountains” defined?
“Untrodden Mountains” are defined as Roadless Areas (RAs) surrounded by a buffer zone of one kilometer (RAs+ radius 1 km). In these areas new roads and other artificial interventions, which alter or degrade the natural environment, are prohibited. In addition, they are subject to a strict protection regime.
Which areas will be included in the Untrodden Mountains?
- Lefka Ori - Area: 382.06 sq.km. | Altitude: 0-2.453 m.
- Saos - Area: 97.30 sq.km. | Altitude: 0-1.611 m.
- Smolikas - Area: 102.89 sq.km. | Altitude: 782-2.637 m.
- Tymfi - Area: 202.75 sq.km. | Altitude: 460-2.497 m.
- Taygetos - Area: 143.23 sq.km. | Altitude: 432-2.407 m.
- Hatzi - Area: 45.61 sq.km. | Altitude: 598-2.038 m.
How did we institutionalize Roadless Areas?
By Ministerial Decision, authorizing article 47 of law 4685/2020, per region:
- Formal ban of the construction of roads accessible by motor vehicles, the extension of the existing ones regardless of category, as well as any kind of technical intervention, alteration, or deterioration of the natural environment.
- Legally existing projects and their maintenance are not affected.
- Marking, repairing, maintaining, and improving existing mountaineering and hiking trails is allowed, without the use of motorized means of access and provided that the interventions will be implemented with natural materials.
- Projects for the purposes of National Defense, as defined in accordance with the provisions of current legislation, are excluded from the terms and restrictions.
- Projects and interventions that are implemented due to emergencies (earthquakes, floods, disasters, fires, etc.) are excluded from the above prohibitions, if care is taken afterwards for the restoration of the environment, as well as projects and interventions that are deemed necessary for reasons of protection and or restoration of the natural and forest environment.
Is this initiative blocking investments?
“Untrodden Mountains" are a brake on the overexploitation of the environment by human activities, but without putting obstacles in investments, as they concern areas untouched over time.
Ecotourism can be developed in any area that is interesting in terms of biodiversity and landscape aesthetics, contributing to the maintenance or creation of incentives for the transition to green economic activity such as organic farming, promotion of traditional products, etc.
What are the benefits of “Untrodden Mountains”?
- They contribute to the conservation of biodiversity.
- They prevent the entry of invasive alien species.
- They provide migration routes and intermediate stopovers to fauna species.
- They capture carbon and reduce the effects of greenhouse gases.
- They maintain the connectivity and integrity of ecosystems.
- They offer recreation, education, and scientific knowledge to citizens.
- They regulate and maintain ecosystem services: clean water supply, erosion control, healthy soil, air quality, climate regulation, crop pollination, high resistance to parasite epidemics.
How do we define “land fragmentation” and what are the consequences of this phenomenon?
Land fragmentation is the segmentation of natural ecosystems into pieces by the increase of roads and artificial surfaces.
Fragmentation has direct consequences in:
- Loss, congregation, and isolation of the habitats of species
- Population declines and local extinctions of species
- Degradation of ecological processes
Greece's fragmentation index is half than that of Europe, but it is growing faster. Specifically:
- Greece was ranked in the first place of artificial land increase in Europe (2015)
- Construction sites and roads consume more land in Greece than in Europe.
- The road network of Greece has a length of more than 367,000 km, while the probability of being at a distance greater than one kilometer from any road is only 5.43%.
What is the relationship of roads with biodiversity loss?
Roads facilitate the transport of people and goods and are directly linked to enhancing economic development locally and nationally.
Despite the significant benefits of having a useful road network, roads are related to the top five causes of biodiversity loss worldwide, which are in descending order of severity:
- Land use change
- Direct natural resources exploitation
- Climate change
- Pollution
- Invasive species
Roads are therefore considered to be one of the main causes of biodiversity loss and ecosystem degradation worldwide, especially when penetrating natural ecosystems and formerly undisturbed areas.
The habitats of species are shrinking, populations are isolated, wildlife mortality from vehicle collisions on the road network is increasing.
At the same time, all the ecosystem services associated with the soil, such as decomposition, or nitrogen cycle, are lost, as the soil is sealed and converted into artificial land.
Human health is indirectly affected through the increase of pollution and the facilitation of the spread of diseases.
Why are “Roadless Areas” a matter of global interest?
We live in an unprecedented time of biodiversity crisis. The sixth mass extinction of species in Earth history, attributed to anthropogenic causes, has begun, and at least 70% of the earth has been degraded, posing a serious threat to human well-being.
At the same time, we live in a time of culmination of the expansion of artificial surfaces and especially of roads.
The length of the new paved roads is expected to increase by 59% by 2050.
Top scientists consider road construction as the worst threat to the planet for the loss of biodiversity, and therefore the preservation of Roadless Areas as the key policy to halt the loss of biodiversity.
This new trend of conservation of Roadless Areas has now been embraced by global societies (SCB, IUCN, UNEP, Conservation International, Tebtebba) and the issue has taken global dimensions at the United Nations Summit on the Convention on Biological Diversity (COP 11, India. and in Rio + 20, Brazil, 2012).
Is there a statute of “Untrodden Mountains” in the EU?
Greece becomes the first country in Europe to institutionalize “Untrodden Mountains”.
The issue of natural land fragmentation was considered to be one of the greatest challenges in the EU in the vote of the European Parliament on 08/06/2021 for the new Biodiversity Strategy 2030, entitled "Return of Nature to our lives", which took place in early June. Besides, the obligation to assign a strict protection regime to at least 10% of the territory of each country was voted.
The European Commission has put forward a proposal for legally binding EU restoration targets in 2021. The restoration of EU ecosystems will contribute to enhance biodiversity, mitigate and adapt to climate change and prevent and reduce the effects of natural disasters.
The main objective of the EU initiative is to restore degraded ecosystems, especially those with the greatest potential:
- Carbon capture and storage.
- Prevention and reduction of the effects of natural disasters.
- Soil health and pollination.
- Improving the knowledge and monitoring of ecosystems and their services.
With the institutionalization of the Untrodden Mountains, we proactively follow this restoration policy.
“Roadless Areas” conservation first began in 2001 in the United States under the title "The Roadless Rule" and is currently being studied by the European Union to be integrated into the objectives of the Green Agreement.
With what goals are “Roadless Areas” harmonized?
Roadless Areas contribute to the achievement of 12 objectives of the National Biodiversity Strategy such as:
- Preservation of the national physical capital (objective 2.1).
- Delineation of ecological corridors (objective 3.3).
- Enhancement of the synergy of key sectoral policies by conserving biodiversity and establishing incentives (targets 5.1-5.8).
- Conservation of landscape diversity (objective 6.2).
- Dealing with invasive alien species (objective 8.2).
Furthermore, based on the recent United Nations National Assessment Report on the Sustainable Development Goals, eight national priorities were set by the General Secretariat of the Government for Agenda 2030.
The designation of the extended RAs and their introduction in the spatial planning of the country, is documented as a positive contribution to the achievement of three Sustainable Development Goals:
- Responsible consumption and production (goal 12).
- Climate action (goal 13).
- Life on land (goal 15)
In the context of the 6th national priority under the title: "Strengthening the protection and sustainable management of natural capital as a basis for social prosperity and the transition to a low carbon economy"
Finally, Roadless Areas are in line with the European Landscape Convention, as ratified by Greece, according to which the landscape is "a key component of the European natural and cultural heritage".
FROM THE PRESS OFFICE
Το παρόν ενημερωτικό σημείωμα δημοσιεύτηκε από το Γραφείο Τύπου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας
Τρίτη, 18 Ιανουαρίου 2022
Ενημερωτικό Σημείωμα
Πώς ορίζονται τα Απάτητα Βουνά;
Ως «Απάτητα Βουνά» ορίζονται οι Περιοχές Άνευ Δρόμων (ΠΑΔ) με την περιμετρική ζώνη ενός χιλιομέτρου αυτών (ΠΑΔ + ακτίνα 1 χλμ). Σε αυτές τις περιοχές απαγορεύεται η διάνοιξη νέων δρόμων και η δημιουργία άλλων τεχνητών επεμβάσεων, που μεταβάλλουν ή αλλοιώνουν το φυσικό περιβάλλον. Επιπλέον, υπάγονται σε καθεστώς υψηλής προστασίας.
Ποιες περιοχές θα ενταχθούν στα Απάτητα Βουνά;
- Λευκά Όρη – Έκταση: 382,06 τ.χλμ. | Υψόμετρο: 0-2.453 μ.
- Σάος – Έκταση: 97,30 τ.χλμ. | Υψόμετρο: 0-1.611 μ.
- Σμόλικας – Έκταση: 102,89 τ.χλμ. | Υψόμετρο: 782-2.637 μ.
- Τύμφη – Έκταση: 202,75 τ.χλμ. | Υψόμετρο: 460-2.497 μ.
- Ταΰγετος – Έκταση: 143,23 τ.χλμ. | Υψόμετρο: 432-2.407 μ.
- Χατζή – Έκταση: 45,61 τ.χλμ. | Υψόμετρο: 598-2.038 μ.
Πώς θεσμοθετήσαμε τις Περιοχές Άνευ Δρόμων;
Με Υπουργική Απόφαση, εξουσιοδοτική άρθρου 47 ν.4685/2020, ανά περιοχή:
- Απαγορεύεται η διάνοιξη δρόμων κίνησης μηχανοκίνητων οχημάτων, η επέκταση των υφιστάμενων ανεξαρτήτως κατηγορίας, καθώς και κάθε είδους τεχνική επέμβαση, μεταβολή ή αλλοίωση του φυσικού περιβάλλοντος.
- Δεν θίγονται νομίμως υφιστάμενα έργα και η συντήρηση τους.
- Επιτρέπεται η σήμανση, επισκευή, συντήρηση και βελτίωση υφιστάμενων ορειβατικών και πεζοπορικών μονοπατιών, χωρίς τη χρήση μηχανοκίνητων μέσων πρόσβασης και με την προϋπόθεση ότι οι επεμβάσεις θα υλοποιούνται με φυσικά υλικά.
- Εξαιρούνται από τους όρους και τους περιορισμούς έργα για σκοπούς Εθνικής Άμυνας, όπως καθορίζονται σύμφωνα με τις διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας.
- Εξαιρούνται των ανωτέρω απαγορεύσεων έργα και επεμβάσεις που υλοποιούνται λόγω εκτάκτου ανάγκης (σεισμών, πλημμυρών, θεομηνιών, πυρκαγιάς κ.λπ.) εφόσον μετά λαμβάνεται μέριμνα για την αποκατάσταση του περιβάλλοντος και έργα και επεμβάσεις που κρίνονται απαραίτητες για λόγους προστασίας ή/και αποκατάστασης του φυσικού και δασικού περιβάλλοντος.
Τα Απάτητα Βουνά μπλοκάρουν τις επενδύσεις;
Τα «Απάτητα Βουνά» αποτελούν ένα φρένο στην υπερεκμετάλλευση του περιβάλλοντος από τις ανθρώπινες δραστηριότητες, χωρίς όμως να βάζουν εμπόδια σε επενδύσεις, καθώς αφορούν σε περιοχές ανέγγιχτες στο πέρασμα του χρόνου.
Ο οικοτουρισμός μπορεί να αναπτυχθεί σε κάθε περιοχή που παρουσιάζει ενδιαφέρον από άποψη βιοποικιλότητας και αισθητικής τοπίου, συμβάλλοντας στη διατήρηση ή στη δημιουργία κινήτρων για μετάβαση σε πράσινη οικονομική δραστηριότητα όπως βιολογικές καλλιέργειες, προώθηση παραδοσιακών προϊόντων κ.ά.
Ποια είναι τα οφέλη από τα Απάτητα Βουνά;
- Συνεισφέρουν στη διατήρηση της βιοποικιλότητας.
- Εμποδίζουν την είσοδο ξενικών ειδών.
- Παρέχουν διαδρομές μετανάστευσης και ενδιάμεσων στάσεων σε είδη πανίδας.
- Δεσμεύουν άνθρακα και μειώνουν τις επιπτώσεις των αερίων του θερμοκηπίου.
- Διατηρούν τη συνδεσιμότητα και την ακεραιότητα του οικοσυστήματος.
- Προσφέρουν αναψυχή, εκπαίδευση και επιστημονική γνώση στους πολίτες.
- Ρυθμίζουν και προστατεύουν τις υπηρεσίες του οικοσυστήματος: παροχή καθαρού νερού, έλεγχος διάβρωσης, υγιές έδαφος, ποιότητα αέρα, κλιματική ρύθμιση, επικονίαση καλλιεργειών, υψηλή ανθεκτικότητα στην επιδημία παρασίτων.
Τι είναι ο κατακερματισμός της γης και ποιες οι συνέπειες;
Κατακερματισμός γης, είναι η κατάτμηση των φυσικών οικοσυστημάτων σε κομμάτια από την αύξηση των δρόμων και των τεχνητών επιφανειών.
Ο κατακερματισμός έχει άμεσες συνέπειες στην:
- Απώλεια, συρροή και απομόνωση των ενδιαιτημάτων των ειδών
- Μείωση πληθυσμών και στις τοπικές εξαφανίσεις ειδών
- Υποβάθμιση οικολογικών διεργασιών
Ο δείκτης κατάτμησης της Ελλάδας είναι μισός από ότι της Ευρώπης, αλλά αυξάνεται ταχύτερα. Συγκεκριμένα:
- Η Ελλάδα ήταν στην πρώτη θέση αύξησης τεχνητών επιφανειών στην Ευρώπη (2015)
- Τα εργοτάξια και οι δρόμοι καταναλώνουν περισσότερη γη στην Ελλάδα από ό,τι στην Ευρώπη.
- Το οδικό δίκτυο Ελλάδας έχει μήκος μεγαλύτερο από 367.000 χλμ., ενώ η πιθανότητα να βρισκόμαστε σε απόσταση μεγαλύτερη του ενός χιλιομέτρου από δρόμο είναι μόλις 5,43%.
Ποια η σχέση των δρόμων με την απώλεια της βιοποικιλότητας;
Οι δρόμοι διευκολύνουν τη διακίνηση ανθρώπων και αγαθών και είναι άμεσα συνυφασμένοι με την ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης σε τοπικό και εθνικό επίπεδο.
Παρά τα σημαντικά οφέλη της ύπαρξης χρηστικού οδικού δικτύου, οι δρόμοι σχετίζονται με τις πέντε κυριότερες αιτίες της απώλειας της βιοποικιλότητας παγκοσμίως, οι οποίες είναι κατά φθίνουσα σειρά σοβαρότητας:
- Η αλλαγή χρήσης γης.
- Η άμεση εκμετάλλευση των πόρων.
- Κλιματική αλλαγή
- Ρύπανση
- Τα ξενικά είδη πανίδας.
Οι δρόμοι θεωρούνται επομένως μία από τις βασικότερες αιτίες της απώλειας της βιοποικιλότητας και της υποβάθμισης της λειτουργίας των οικοσυστημάτων παγκοσμίως, ιδίως όταν εισέρχονται σε φυσικά οικοσυστήματα και πρώην αδιατάρακτες περιοχές.
Τα ενδιαιτήματα των ειδών συρρικνώνονται, οι πληθυσμοί απομονώνονται, η θνησιμότητα της άγριας πανίδας από προσκρούσεις σε οχήματα στο οδικό δίκτυο αυξάνεται.
Παράλληλα, όλες οι οικοσυστημικές υπηρεσίες που συνδέονται με το έδαφος, όπως η αποικοδόμηση ή ο κύκλος του αζώτου χάνονται, αφού το έδαφος σφραγίζεται και μετατρέπεται σε τεχνητή γη.
Έμμεσες είναι οι επιπτώσεις και στην ανθρώπινη υγεία με την αύξηση της ρύπανσης και τη διευκόλυνση της εξάπλωσης ασθενειών.
Γιατί οι ΠΑΔ αποτελούν θέμα παγκοσμίου ενδιαφέροντος ;
Ζούμε σε μια εποχή κρίσης της βιοποικιλότητας. Έχει ξεκινήσει η έκτη μαζική εξαφάνιση των ειδών στην ιστορία της Γης, αποδιδόμενη σε ανθρωπογενείς αιτίες, και τουλάχιστον το 70% της γης έχει υποβαθμιστεί, ενέχοντας σοβαρό κίνδυνο για την ευμάρεια της ανθρωπότητας.
Ταυτόχρονα, ζούμε και σε μια εποχή κορύφωσης της επέκτασης των τεχνητών επιφανειών και ειδικότερα των δρόμων.
Το μήκος των νέων ασφαλτοστρωμένων δρόμων αναμένεται να αυξηθεί κατά 59% έως το 2050.
Κορυφαίοι επιστήμονες θεωρούν τους δρόμους ως τη χειρότερη απειλή στον Πλανήτη για την απώλεια της βιοποικιλότητας, και άρα τη διαφύλαξη των ΠΑΔ ως την καίρια πολιτική για την ανάσχεση της απώλειας της βιοποικιλότητας.
Τη νέα αυτή τάση της διαφύλαξης των ΠΑΔ έχουν σήμερα ενστερνιστεί παγκόσμιοι φορείς (SCB, IUCN, UNEP, Conservation International, Tebtebba) και το θέμα πήρε παγκόσμιες διαστάσεις στις συνδιασκέψεις κορυφής των Ηνωμένων Εθνών για τη Σύμβαση για τη Βιολογική Ποικιλότητα (COP 11, Ινδία και στο Rio+20, Βραζιλία, 2012).
Υπάρχει ο θεσμός «Απάτητα Βουνά» στην Ε.Ε.;
Η Ελλάδα γίνεται η πρώτη χώρα στην Ευρώπη που θεσμοθετεί τα Απάτητα Βουνά.
Το θέμα του κατακερματισμού της φυσικής γης, κρίθηκε ως μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις στην Ε.Ε. στην ψηφοφορία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις 08/06/2021, για τη νέα Στρατηγική Βιοποικιλότητας 2030 με τίτλο «Επιστροφή της Φύσης στη ζωή μας». Επίσης, ψηφίστηκε η υποχρέωση για ένταξη σε καθεστώς αυστηρής προστασίας τουλάχιστον το 10% της επικράτειας κάθε χώρας.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει υποβάλει πρόταση για νομικά δεσμευτικούς στόχους για την αποκατάσταση της φύσης της Ε.Ε. το 2021. Η αποκατάσταση των οικοσυστημάτων της Ε.Ε. θα συμβάλει στην ενίσχυση της βιοποικιλότητας, τον μετριασμό και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και στην πρόληψη και μείωση των επιπτώσεων των φυσικών καταστροφών.
Ο κύριος στόχος της πρωτοβουλίας της ΕΕ είναι η αποκατάσταση υποβαθμισμένων οικοσυστημάτων, ιδίως εκείνων με τις περισσότερες δυνατότητες για:
- Δέσμευση και αποθήκευση άνθρακα.
- Πρόληψη και μείωση των επιπτώσεων των φυσικών καταστροφών.
- Υγεία του εδάφους και επικονίαση.
- Βελτίωση της γνώσης και παρακολούθησης των οικοσυστημάτων και των υπηρεσιών τους.
Με τη θεσμοθέτηση των Απάτητων Βουνών ακολουθούμε προληπτικά αυτή την πολιτική αποκατάστασης.
Οι «Περιοχές Άνευ Δρόμων», αποτελούν μια δράση που ξεκίνησε να υλοποιείται για πρώτη φορά το 2001 στις ΗΠΑ υπό τον τίτλο «The Roadless Rule» και αυτή τη στιγμή μελετώνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ώστε να ενσωματωθούν στους στόχους της Πράσινης Συμφωνίας.
Με ποιους στόχους εναρμονίζονται οι ΠΑΔ;
Οι ΠΑΔ συνεισφέρουν στην επίτευξη 12 στόχων της Εθνικής Στρατηγικής για τη Βιοποικιλότητα όπως στη:
- Διατήρηση του εθνικού φυσικού κεφαλαίου (στόχος 2.1).
- Οριοθέτηση οικολογικών διαδρόμων (στόχος 3.3).
- Ενίσχυση της συνέργειας των κύριων τομεακών πολιτικών με τη διατήρηση της βιοποικιλότητας και τη θέσπιση κινήτρων (στόχοι 5.1-5.8).
- Διατήρηση της ποικιλότητας του τοπίου (στόχος 6.2).
- Αντιμετώπιση των εισβλητικών χωροκατακτητικών ειδών (στόχος 8.2).
Ακόμα, με βάση την πρόσφατη Εθνική Έκθεση Αξιολόγησης για τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών, καθορίστηκαν οι 8 εθνικές προτεραιότητες από τη Γενική Γραμματεία της Κυβέρνησης για την Ατζέντα 2030.
Η οριοθέτηση των εκτεταμένων ΠΑΔ και η εισαγωγή τους στο χωροταξικό σχεδιασμό της χώρας, τεκμηριωμένα συνεισφέρει θετικά στην επίτευξη τριών Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης:
- Υπεύθυνη κατανάλωση και παραγωγή (στόχος 12).
- Δράση για το κλίμα (στόχος 13).
- Η ζωή στη στεριά (στόχος 15)
Στο πλαίσιο της 6ης εθνικής προτεραιότητας υπό τον τίτλο: «Ενίσχυση της προστασίας και ορθολογικής διαχείρισης του φυσικού κεφαλαίου ως βάση για κοινωνική ευημερία και μετάβαση σε μία οικονομία χαμηλού άνθρακα»
Τέλος, οι ΠΑΔ, συνάδουν με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για το Τοπίο, όπως αυτή κυρώθηκε από την Ελλάδα, με βάση την οποία το τοπίο αποτελεί «βασικό συστατικό της Ευρωπαϊκής φυσικής και πολιτισμικής κληρονομιάς».
ΑΠΟ ΤΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ
